Uluslararası tahkim şartı: Sözleşmeyi imzalamadan önce 6 kontrol

1. Hangi uyuşmazlıklar kapsanıyor?

Tahkim şartı, uyuşmazlık çıktığında nereye başvurulacağını belirleyen bir sözleşme hükmüdür. Kapsamın yalnızca ödeme talepleriyle mi sınırlı olduğu, fesih ve sözleşmenin geçerliliği gibi konuları da mı içerdiği incelenmelidir. Başka bir maddede mahkemeleri yetkili kılan çelişkili bir hüküm bulunması ayrıca değerlendirilir.

2. Kurumun adı doğru mu?

Kurumsal tahkim seçiliyorsa kurumun ve uygulanacak kuralların adı açık yazılmalıdır. ICC ve ISTAC ayrı kurumlardır. Bir kurumun adıyla diğerinin kurallarını rastgele birleştirmek, başvuru aşamasında tartışma yaratabilir. Kurumların güncel örnek şartları başlangıç noktası olabilir; işlem özelindeki değişiklikler ayrıca incelenmelidir.

3. Tahkim yeri ile duruşma yeri farklı mı?

Tahkim yeri hukuki bağlantı noktasıdır; duruşmanın fiziksel olarak yapılacağı salonla aynı şey değildir. Örneğin taraflar çevrim içi duruşma yapmayı kabul etse bile tahkim yerinin belirlenmesi önemini korur. İlgili usul hukuku ve mahkemelerin rolü bakımından bu seçim değerlendirilmelidir.

4. Dil ve hakem sayısı uygun mu?

Bütün belgeler Türkçe hazırlanmışken yargılama dilinin başka bir dil olması çeviri ihtiyacını artırabilir. Hakem sayısı da dosyanın değeri ve karmaşıklığıyla birlikte değerlendirilir. Her uyuşmazlık için üç hakem seçmek veya tahkimin her durumda daha ucuz olduğunu varsaymak doğru bir bütçe yaklaşımı değildir.

5. Hangi hukuk neyi düzenliyor?

Sözleşmenin esasına uygulanacak hukuk, tahkim anlaşmasına uygulanacak hukuk ve tahkim yerinin usul hukuku aynı kavram değildir. Taslağı inceleyen işletme, her seçimin hangi soruya cevap verdiğini sormalıdır. Tek bir “uygulanacak hukuk” cümlesinin bütün tartışmaları kapattığı varsayılmamalıdır.

6. Başvuru öncesi adımlar işler mi?

Önce müzakere veya arabuluculuk öngörülüyorsa başlangıç bildirimi, süre ve bir sonraki aşamaya geçiş anlaşılır olmalıdır. Karşı taraf cevap vermezse ne olacağını düşünün. Acil koruma ihtiyacı doğduğunda kullanılabilecek yolları da inceleyin.

İmza öncesinde sözleşmenin tamamını, eklerini ve karşı tarafın tam ticaret unvanını bir araya getirin. Tahkim şartını son sayfaya eklenen değişmez bir paragraf gibi görmek yerine, olası bir uyuşmazlıkta izlenecek yol haritası olarak okuyun.

Kaynaklar ve ileri okuma

• ICC — Arbitration clause
• ISTAC — Tahkim kuralları
• ICC Academy — Arbitration fundamentals

Örnekler açıklama amacıyla kurgulanmıştır. Uygulanacak hukuk, banka metni ve sözleşme koşulları somut işlemde ayrıca incelenmelidir.

Birlikte okuyun: Yabancı hakem kararının tenfizi